Het zal veel mensen waarschijnlijk bekend voorkomen: als je iets in de keuken goed moet afvegen, haal je in plaats van een nieuwe, schone, knisperende keukenhanddoek die aan een haakje hangt, een oude, versleten, lichtgrijze, lang geleden in een lade opgeborgen handdoek tevoorschijn. Iedereen weet dat goede oude handdoeken de vaat beter drogen. Het lijkt contra-intuïtief – zouden nieuwe handdoeken, vers uit de verpakking, niet beter moeten zijn dan hun versleten voorgangers? En toch kiezen we instinctief voor versleten handdoeken in plaats van nieuwe.
Daar is een reden voor, legt textielexpert Rebecca Van Ambler van de RMIT University in Australië uit in haar artikel in The Conversation. Er is een zeer wetenschappelijke verklaring voor waarom keukenhanddoeken alleen maar beter worden naarmate ze ouder worden.
De wetenschap van absorptie
Keukenhanddoeken worden meestal gemaakt van katoen- of linnenvezels omdat deze natuurlijke cellulosevezels van nature hygroscopisch zijn, wat betekent dat ze goed vocht absorberen. Maar vezeltype alleen bepaalt niet hoe goed je handdoek absorbeert.
Het absorptievermogen van textiel is het resultaat van een complexe interactie tussen vezel, garen, weefselstructuur en andere materialen die in het productieproces worden gebruikt. Textiel absorbeert water en houdt het vast op twee belangrijke plaatsen: in de vezelstructuur zelf en in de ruimte tussen de vezels. Daarom is de weefselstructuur zo belangrijk.
En keukenhanddoeken zijn er in vele soorten: effen of keperbinding, wafel- of badstof. Waarom een oude, haveloze keukenhanddoek beter is dan een nieuwe Drie belangrijke factoren spelen hierbij een rol.
Silicone
Veel nieuwe textielproducten hebben een siliconenlaag. Dit maakt ze zacht en kreukvrij, waardoor ze aantrekkelijker worden in de winkelrekken. Siliconen coatings hebben echter waterafstotende eigenschappen. Daarom moet je nieuwe keukenhanddoeken altijd wassen in heet water voordat je ze voor het eerst gebruikt.
Wassen
Stoffen ondergaan aanzienlijke veranderingen tijdens de eerste paar wasbeurten – meestal tot zes cycli. Dit komt doordat de stoffen tijdens het productieproces onder spanning staan. Wassen leidt tot zogenaamde “ontspanningskrimp”, d.w.z. het ontspannen van de draden, waardoor ze terugkeren naar hun natuurlijke, ongespannen toestand. In de industrie is krimp tot 5% meestal toegestaan. Hoewel de afmetingen van je keukenhanddoek na het wassen iets kunnen krimpen, blijft de massa ongewijzigd, wat betekent dat de stof dikker en dichter is. Bij handdoeken met wafelweefsel kan deze krimp de driedimensionale textuur van de stof nog duidelijker maken, waardoor de geometrie van het oppervlak en het absorptievermogen toenemen. Hetzelfde kan gebeuren met badstof badlakens.
Veroudering van de stof
Herhaaldelijk wassen en drogen veroorzaakt kleine beschadigingen aan het oppervlak die de eigenschappen juist verbeteren. Fijne vezels komen geleidelijk boven het oppervlak van de stof uit, waardoor een pluizigere textuur ontstaat. Zeer gladde, nieuwe keukendoeken zijn slechter in het absorberen van vocht omdat het moeilijk is voor water om het oppervlak nat te maken – het rolt er bijna in druppels overheen door het gebrek aan contact tussen het water en de gladde stof. Maar als je wast, komen er meer vezels boven het oppervlak uit en wordt de stof gemakkelijker nat. Wassen verhoogt dus de textuur van het oppervlak, wat leidt tot een betere absorptie. Het lijkt erop dat als je ja hebt geantwoord, je gemakkelijk slaagt voor onze huishoudelijke hulpeloosheidstest.
