Foto: uit openbare bronnen
Als de situatie uit de hand loopt en je eigen inspanningen niet voldoende zijn – raadpleeg dan een kinderpsycholoog om een individuele aanpak te vinden.
Ouderschap is de kunst van het balanceren tussen liefde en grenzen. Overdreven zachtheid zonder consequenties leert het kind geleidelijk: als je maar hard genoeg je best doet – kun je alles krijgen. Kinderpsychologen waarschuwen dat bepaalde gedragingen duidelijke signalen zijn dat een kind volwassenen begint te manipuleren. Hoe eerder ouders ze opmerken, hoe makkelijker het is om de situatie te corrigeren. RBC-Oekraïne vertelt ons hoe ouders kunnen begrijpen dat het kind al “op het hoofd is gaan zitten” en heeft leren manipuleren. En ook – hoe ze ermee om kunnen gaan.
Negeert verzoeken – en wacht tot je opgeeft
Kind hoort je de eerste keer – maar reageert niet. Hij wacht op het tweede, derde, vijfde verzoek. En soms doen ze het helemaal niet – totdat de ouders het zelf doen.
Dit is geen verstrooidheid of vergeetachtigheid. Psychologen noemen het “grens testen” – het kind test hoe serieus je woorden zijn. Als er na vijf keer “alsjeblieft” niets gebeurt, leert hij dat het oké is om niet te reageren.
Wat te doen: Zeg het één keer – en houd je aan de consequenties. Als het verzoek wordt genegeerd – is er een specifieke en bedoelde reactie, geen zesde herinnering.
Krijgt driftbuien op het juiste moment
Woedeaanvallen bij een tweejarige zijn meer de norm. Een zesjarige die elke keer een driftbui heeft als er iets niet in de haak is, is een ander verhaal.
Psychologen maken onderscheid tussen twee soorten: emotionele uitbarsting (het kind kan de gevoelens echt niet aan) en instrumentele driftbui (het kind weet dat het werkt). Het tweede type heeft altijd een duidelijk doel – krijgen wat je wilt of vermijden wat je niet wilt. En als het tenminste één keer werkt, is de methode geconsolideerd.
Wat te doen: Geef niet toe tijdens een driftbui – ook al is dat moeilijk. Reageer nadat het kind gekalmeerd is, niet tijdens het hoogtepunt van de emotie.
Altijd op zoek naar een manier om de regels te omzeilen
Er zijn regels in het gezin – maar het kind vindt elke keer een “maas in de wet”. Mag hij na negen uur niet meer bellen? Hij schakelt over op een tablet. Geen snoep voor de lunch? Hij eet het op zijn kamer.
Dit is geen kinderlijke vindingrijkheid – het is een systematische poging om de situatie onder controle te krijgen. Het kind overtreedt niet openlijk een regel – hij zoekt een manier om het op zijn manier te doen zonder gestraft te worden.
Wat te doen: Sluit “mazen” met specifieke regels. Niet “geen telefoons na negen uur”, maar “na negen uur zijn alle schermen op de gang opgeladen”.
Het is nooit jouw schuld – het is de schuld van alle anderen
“Ik was het niet”, “hij begon”, “jij hebt me ertoe gedreven” – als je zulke zinnen elke keer hoort na een conflict, is dat een waarschuwingssignaal.
Het onvermogen om verantwoordelijkheid te nemen voor iemands daden is een van de belangrijkste tekenen van manipulatief gedrag. Het kind heeft geleerd dat als hij of zij de schuld op iemand anders afschuift, straf kan worden vermeden. En deze strategie wordt elke keer versterkt als de ouders hem toepassen.
Wat te doen:Niet verzeild raken in een “wie heeft er schuld”-argument. Richt je in plaats daarvan op de specifieke handeling en de gevolgen ervan, ongeacht “wie er begonnen is”.
Je gevoelens manipuleren
Tranen verschijnen precies wanneer je straf moet vermijden. Wrok – wanneer je niet krijgt wat je wilt. Beloftes van “nooit meer” – wanneer de situatie kritiek is geworden.
Een kind leert snel om emoties van ouders te lezen en te gebruiken. Als mama zich terugtrekt vanwege tranen – worden tranen een hulpmiddel. Als papa zich terugtrekt vanwege wrok, wordt wrok een wapen.
Belangrijk: Echte emotie onderscheiden van instrumentele emotie is moeilijk – maar mogelijk. Echte frustratie is chaotisch en niet altijd op tijd. Manipulatief – verschijnt op precies het juiste moment en verdwijnt onmiddellijk nadat je hebt gekregen wat je wilt.
Wat te doen: Reageer met warmte op de emotie, maar verander er niet door van gedachten. “Ik zie dat je verdrietig bent. En het antwoord is nog steeds nee.
Heeft aandacht nodig – altijd en onmiddellijk
Een kind komt naar je toe wanneer je aan het vergaderen, koken of telefoneren bent. En komt niet alleen naar je toe, maar eist meteen een reactie.
Het verlangen naar aandacht is natuurlijk en gezond. Maar het onvermogen om zelfs maar vijf minuten te wachten en de systematische onderbreking van volwassenen is een poging om je tijd en middelen te onderwerpen. Het kind heeft geleerd: als je maar hardnekkig genoeg bent, krijg je aandacht.
Wat te doen: introduceer het concept “wachten”. En houd je eraan – als je beloofd hebt over vijf minuten te komen, kom dan ook over precies vijf minuten. Dit leert het kind dat het de moeite waard is om te wachten omdat het woord wordt nagekomen.
Vermijdt alle verantwoordelijkheden
Huiswerktaken “doen zichzelf niet” – maar het kind is er zeker van dat ze dat wel zullen doen. Omdat mama het zal doen. Of papa zal er twintig keer aan herinneren en uiteindelijk helpen.
Het vermijden van verantwoordelijkheid is het laatste en gevaarlijkste teken. Het kind heeft geleerd dat als hij maar lang genoeg wacht of doet alsof hij niet weet hoe het moet, volwassenen het zelf wel zullen doen. Als dit patroon niet wordt gestopt, ontwikkelt het zich tot de adolescentie en zelfs de volwassenheid.
Wat te doen: Laat je kind de consequenties onder ogen zien. Heeft zijn huiswerk niet gemaakt – kreeg een berisping van de leerkracht. Dit is onaangenaam – maar het is een les die door geen enkele uitleg kan worden vervangen.
Het is niet het label dat telt, het is het begrip
Geen van deze signalen betekent dat je een “slecht” of “manipulatief” kind hebt. Het betekent dat het kind een patroon heeft gevonden dat werkt – en het blijft gebruiken.
Psychologen herinneren ons eraan dat kinderen niet manipuleren met kwade bedoelingen. Ze doen gewoon wat resultaat oplevert. De taak van ouders is om het resultaat te veranderen. Dan zal het gedrag veranderen.
Als de situatie uit de hand loopt en je eigen inspanningen niet voldoende zijn, kan het raadplegen van een kinderpsycholoog je helpen bij het vinden van een individuele aanpak.
