Foto: uit open bronnen
Midlifecrisis bij vrouwen: hoe herken en ondersteun je jezelf
Op 40-jarige leeftijd bevinden veel vrouwen zich in een vreemde situatie: ze hebben een gezin, hun carrière is gevestigd, hun dagelijks leven is op orde, maar van binnen is er een leegte. Toch is er het gevoel dat er iets misgaat. Constante reflectie over de betekenis van hun eigen daden en de zorgelijke vraag of dit de grens is van alle verworvenheden, worden je dagelijkse metgezellen. Het is belangrijk om te beseffen dat een dergelijke toestand geen willekeurige gril is of een teken van een depressieve stoornis. Dit zijn klassieke manifestaties van de midlifecrisis, die in het leven van een vrouw een unieke specificiteit en karakteristieke kenmerken heeft.
Wat gebeurt er in tijden van crisis?
Voordat je veertig wordt, zijn de meeste fundamentele taken al volbracht of bijna volbracht. Het beroepstraject is bepaald, de huisvestingskwestie is opgelost en de situatie met betrekking tot het vaderschap is al duidelijk geworden – kinderen zijn ofwel opgegroeid of het is duidelijk geworden dat er geen zullen zijn. Op dit punt is er een acute vraag over verdere referentiepunten.
Men wordt voor het eerst geconfronteerd met een zeer reëel, niet theoretisch besef van tijdsdruk. Men realiseert zich dat het grootste deel van het pad al is afgelegd en dat veel van wat is uitgesteld “voor later” misschien nooit zal uitkomen.
Dit is een tijd van moeilijke confrontaties tussen jeugdige illusies en werkelijke prestaties. Leek de toekomst op je twintigste nog een onbegrensd veld van mogelijkheden, op je veertigste zien we concrete resultaten, vaak heel anders dan de mooie plannen die we in onze jeugd maakten.
De beroemde psycholoog Erik Erikson interpreteerde deze levensperiode als een confrontatie tussen het vermogen om ervaringen te creëren en door te geven aan de volgende generatie en een deprimerend gevoel van stagnatie, wanneer alles om ons heen betekenisloos lijkt.
Waarom de midlifecrisis eraan komt
Fysiologische basis voor verandering: de invloed van hormonen
Voornamelijk door de invloed van hormonen. De innerlijke onrust van vrouwen in deze periode wordt vaak versterkt door de perimenopauze, de speciale fase voorafgaand aan de menopauze. Het is niet alleen het afnemen van de reproductieve functie, maar een ware biologische storm die gepaard gaat met een globale herstructurering van het hele organisme.
Oestrogeen speelt hier een speciale rol. Dit hormoon heeft een directe wisselwerking met serotonine en dopamine, stoffen die ons gevoelens van vreugde, vrede en motivatie geven. Wanneer de oestrogeenspiegel begint te schommelen of afneemt, leidt dit onvermijdelijk tot angstaanvallen, verhoogde prikkelbaarheid en diepe emotionele ontreddering.
De situatie wordt gecompliceerd door zichtbare lichamelijke transformaties. Het lichaam begint zich anders te gedragen – de stofwisseling vertraagt, waardoor het gemakkelijker wordt om aan te komen, en de eerste duidelijke rimpels verschijnen in het gezicht. Voor vrouwen die leven in een maatschappij met een cultus van de eeuwige jeugd worden zulke veranderingen een serieuze psychologische uitdaging.
Daarnaast is hormonale onbalans vaak de oorzaak van slapeloosheid. Het constante gebrek aan kwaliteitsvolle rust wakkert het vuur alleen maar aan, waardoor vrouwen nog vatbaarder worden voor depressieve toestanden en het gevoel van algemene angst toeneemt.
Belangrijkste factoren die een crisistoestand veroorzaken
- Veranderingen in het leven van een vrouw zijn vaak de aanleiding voor een herwaardering van waarden. Er zijn verschillende klassieke omstandigheden die dwingen tot een nieuwe kijk op iemands lot:
- Transformatie van de moederrol. Wanneer kinderen onafhankelijk worden en het ouderlijk huis verlaten, voelen vrouwen wier leven volledig gericht was op het ouderschap een pijnlijke innerlijke leegte. Aan de andere kant brengt deze leeftijd voor degenen zonder kinderen het definitieve besef dat de reproductieve kans bijna is uitgeput.
- Professionele stagnatie. Carrières bereiken vaak een punt waarop verdere ontwikkeling onmogelijk of niet meer leuk is. Het gevoel van een “glazen plafond” doet je acuut afvragen of de huidige job wel de moeite waard was.
- Relatiecrisis. Na tientallen jaren samenwonen wordt de vurigheid van het verliefd worden vaak vervangen door een ervaren routine en gewoonte. Voor alleenstaande vrouwen kan deze periode gepaard gaan met de angst dat het vinden van een geliefde in de toekomst niet meer mogelijk zal zijn.
- Generatiewisseling. Ouder worden of het verlies van ouders wordt een pijnlijke herinnering aan de veranderlijkheid van tijd. Het is het moment waarop een vrouw zich plotseling realiseert dat ze nu tot de oudere generatie behoort en haar eigen onvermijdelijke oude dag in het verschiet ligt.
- Lichamelijke kwetsbaarheid. De eerste tekenen van chronische ziekte of een algemene afname van het uithoudingsvermogen van het lichaam maken dat men de beperkingen van de lichamelijke hulpbronnen voelt. Het lichaam, dat voorheen geen speciale aandacht nodig had, begint zorg te vragen en herinnert aan echte fysieke grenzen.
Hoe een midlifecrisis zich manifesteert
De crisisperiode gaat meestal gepaard met specifieke emotionele toestanden die moeilijk te negeren zijn.
De vrouw wordt steeds vaker bezocht door gedachten over de gepastheid van haar manier van leven. Er zijn twijfels over de juistheid van eerdere beslissingen en de pijnlijke vraag of ze echt haar ware verlangens heeft vervuld en niet de verwachtingen van iemand anders.
Er verschijnt een dwangmatig verlangen om alles in het verleden achter te laten, van woonplaats of beroep te veranderen en het leven met een schone lei te beginnen. Deze dromen over een andere werkelijkheid kunnen zeer gedetailleerd en frequent worden.
Er is een acuut gevoel van afgunst ten opzichte van de jongere generatie. Dit wordt niet veroorzaakt door hun uiterlijk, maar door de beschikbaarheid van tijd en de mogelijkheid om fouten te maken of radicaal van pad te veranderen.
De naaste mensen beginnen ongemotiveerde irritatie te veroorzaken. Het lijkt erop dat een man of partner volledig vreemd en ongevoelig is geworden, kinderen tonen ondankbaarheid en professionele taken worden een zware last.
Nostalgie naar vroeger wordt een constante achtergrond. De voorbije jaren lijken veel levendiger, vol energie en oprechte inhoud, vergeleken met de huidige grijze alledaagsheid.
Hoe overwin je een midlifecrisis
Om deze moeilijke periode waardig door te komen, is het belangrijk om de manier waarop je naar je eigen ervaringen kijkt te veranderen:
De eerste stap naar herstel is eerlijk toegeven: “Ik zit in een crisis”. Dit is geen schande, want het is een natuurlijke ontwikkelingsfase die door veel vrouwen over de hele wereld wordt ervaren.
Vermijd om op het hoogtepunt van de emotie alles tot de grond toe af te breken. Stappen zoals het plotseling loslaten of het verbreken van een huwelijk kunnen gerechtvaardigd zijn, maar pas nadat je tot rust bent gekomen en alles hebt afgewogen. Gun jezelf de pauze die je nodig hebt.
Probeer, in plaats van meteen iets te veranderen, de onderliggende oorzaken van het ongemak te begrijpen. Wat veroorzaakt precies de pijn? Wat mis je voor geluk? Houd een observatiedagboek bij of bespreek deze vragen met een hulpverlener.
Kies in plaats van een massale revolutie voor het pad van geleidelijke evolutie. Probeer een nieuwe greep uit, bezoek een atypische plek of volg een korte training. Zo kun je de nieuwe realiteit testen zonder onnodige risico’s te nemen.
Je geestelijke gezondheid is nauw verbonden met je lichamelijke gezondheid. Zorg ervoor dat je je hormonen laat testen, zorg voor een rustroutine en voeg gematigde activiteit toe. Een gezond lichaam zal je psyche helpen om te gaan met belasting.
Contact maken met andere vrouwen boven de veertig kan een echte redder in nood zijn. Je realiseren dat je niet de enige bent met je problemen en het delen van je ervaringen werkt versterkend.
Wanneer hulp zoeken
Specialisten moeten worden geraadpleegd wanneer zelfsturende inspanningen ontoereikend worden.
- Als je een diepe apathie voelt, geen interesse meer hebt in welke activiteit dan ook en het leven volledig zinloos lijkt.
- Als er een onweerstaanbare drang is om een impulsieve beslissing te nemen die je financiële stabiliteit of persoonlijke leven zou kunnen vernietigen.
- Wanneer angst en onzekerheid constante metgezellen worden waar niet over te onderhandelen valt.
In zulke gevallen kan het werken met een psycholoog helpen om de mentale chaos te structureren en een nieuwe richting in het leven te vinden. Bij klinische manifestaties van depressie of ernstige angststoornissen is psychiatrische begeleiding aangewezen.
